Bariyer Dikmeleri Arasındaki Mesafe: Dikmeler Arasında Ne Kadar Mesafe Olmalıdır?

Bariyer dikmesi aralığı hangi ölçülerle belirlenir

Bariyer dikme aralığı, hat boyunca ölçülen, bir dikmenin merkezi ile bir sonraki dikmenin merkezi arasındaki mesafedir. İki dikme arasındaki net boşluk değildir ve bir dikmeden bir bariyer kiriş panelinin ucuna kadar olan mesafe de değildir; bu üç ölçü birbirinden farklıdır ve uzun bir hatta aralarındaki fark, tüm yerleşimin bir dikme kaymasına neden olacak kadar büyüyebilir. Bir çizimde bu ölçülerden biri belirtilirken sahada başka bir ölçünün alınması, en yaygın yerleşim anlaşmazlığıdır; bu nedenle ölçü her yazıldığında neyin kastedildiğini açıkça belirtmek gerekir.

Aralığın bir yönü de vardır. Aralık yol boyunca, yolun enine değil, belirlenir. Bir kurp üzerinde ise aynı hat, çizimi hazırlayan idareye bağlı olarak kiriş uzunluğu veya yay uzunluğu şeklinde ifade edilebilir. İkisinden biri yanlış değildir; yalnızca aynı ölçü değildir. Bu nedenle yerleşim çizimi, yazılı bir ölçüden daha güvenilirdir ve aralık üzerinde mutabakata varılmış olsa bile çizimi talep ederiz.

Standart iki aralık ve bunların kaynağı

Dünya genelinde tek bir ölçü yoktur. Bir bariyer fabrikasına ulaşan çizimlerin neredeyse tamamı iki uygulama kuralından biriyle hazırlanır. Bu kurallar farklı panel uzunlukları temelinde oluşturulduğundan, aralık ile kesim uzunluğu ayrı ayrı değil, birlikte değerlendirilmelidir.

Sistem	Dikme aralığı	Panel uzunluğu	Kiriş üst seviyesi	Ek yeri konumu
ABD standart W-beam	1905 mm (75 in, 6 ft 3 in)	3810 mm (12 ft 6 in) — tam olarak iki aralık	686 mm (27 in)	Dikmelerde
ABD MGS (MASH TL-3)	1905 mm (75 in)	3810 mm (12 ft 6 in)	787 mm (31 in)	Dikmeler arasındaki açıklık ortasında
JT/T 281 W-beam	4000 mm (4 m)	4320 mm, ek yerinde 320 mm bindirmeli	Çizime göre	Bindirmeli ve cıvatalı
Geçiş bölgesinde azaltılmış aralık	Standart aralığın yarısı veya dörtte biri	Çizime göre	Çizime göre	Çizime göre
Bir dikmenin atlandığı uzun açıklık	3810 mm (12.5 ft) dikmesiz	Çizime göre	Çizime göre	Çizime göre

İlk ölçü biraz gariptir, çünkü hiçbir zaman metrik olmamıştır: 1905 mm, 75 in veya 6 ft 3 in değerine karşılık gelir ve daha sonra FHWA kabul mektuplarına ve bunları izleyen eyalet standart çizimlerine aktarılan Midwest Bariyer Sisteminin arkasındaki ABD çarpışma testi programından kaynaklanır. Amerika Birleşik Devletleri dışındaki birçok ihale dokümanı bu belgelerin uyarlamasıdır; Kuzey Amerika’ya hiç yakın olmayan bir proje için hazırlanmış bir çizimde emperyal bir ölçünün yer almasının nedeni budur. Bu ölçü, uzunluğu tam olarak iki aralık olan 3810 mm’lik bir panel ile birlikte kullanılır ve bu eşleştirme akılda tutulmalıdır; çünkü “dikme aralığı” olarak etiketlenmiş bir satırda 3810 mm belirtilen bir teknik şartname tablosu, panel uzunluğunu yanlış satıra yazmıştır.

İkinci şekil yuvarlak olan ölçüyü gösterir ve ihracat pazarlarımızın çoğunun sipariş ettiği, JT/T 281 standardına uygun 4320 mm panelle eşleşir. İki sayı arasındaki 320 mm fark, bir panelin diğerinin üzerine cıvatalandığı bindirme payıdır: 4320 mm’lik bir panel 4320 mm bariyeri kaplamaz; 4000 mm bariyeri ve 320 mm bindirme payını kapsar. Bu nedenle 4 m dikmelere göre hazırlanmış bir ihale dokümanı, ABD yerleşiminin metrik olarak yeniden ifade edilmiş hâli değil, kendi dikme kesitlerine ve ABD ürün grubundaki 12 ve 10 gauge kesitler yerine 3.0 mm veya 4.0 mm çeliğe sahip, test edilmiş farklı bir sistemdir. Oluklu profil her ikisinde de aynıdır; zeminin üzerindeki geometri ise aynı değildir.

Kesit ölçülerinin kendisi — oluklu genişlik ve derinlik, et kalınlığı, panel uzunlukları ve kaplama ağırlığı — her birini doğrulayan belgeyle birlikte W-beam bariyer teknik özellikleri sayfamızda yer almaktadır. Bu makale, kesitten farklı bir konu olan yerleşim düzenine odaklanır.

Dikme aralığı neden serbestçe seçilemez

Üç husus, çizimde verilen ölçüye bağlıdır ve üçünün de kararı herhangi bir çelik haddelenmeden önce verilir.

• Bağlantı yuvaları. Dikme sabitleme yuvaları çizimde gösterilen aralıkta delinir ve aynı panelde, yerleşimin bir terminale veya geçişe doğru sıklaştığı durumlarda tek bir uzunluğun kullanılabilmesi için yarım aralıklarla ilave yuvalar bulunur.
• Ek yeri konumu. Bariyer kirişlerinin ek yerleri sisteme bağlı olarak ya bir dikmenin üzerine ya da açıklık ortasına denk gelir; bindirmeli bir panelde ek yeri, hat boyunca sabit bir uzunluğu da kullanır. Aralığı değiştirirseniz ek yerleri artık çizimde öngörülen konumlara denk gelmez.
• Çarpışma testi. Bir bariyer, belirli bir dikme aralığında, belirli bir dikme kesitiyle ve belirli bir zeminde bir sistem olarak yeterliliği kanıtlanmış hâle gelir. Farklı bir aralıkla yapılan bir hat, çeliğin kalitesi ne kadar iyi olursa olsun, test edilmiş sistemin aynısı değildir.

Üçüncü nokta, bir proje ticari görüşme aşamasına ulaştığında genellikle gözden kaçar. Bariyer, zemine uyum sağlamak amacıyla sahada oranları yeniden düzenlenebilecek bir parça seti değildir; test edilmiş bir sistemdir ve aralık, sistemin yanında verilen bir ölçü değil, testin bir parçasıdır.

Bunların hiçbiri de malzemeye ilişkin bir husus değildir. Bir üretim serisi doğru kaplama ağırlığında AASHTO M180 standardına uygun olarak haddelenmiş olsa bile yerleşim yanlış yapılabilir; çünkü kaplama, kirişlerin ve bariyer dikmelerinin ne kadar süre dayanacağını belirlerken yerleşim, çarpışma anında nasıl davranacaklarını belirler. Her ikisi de belirtilir ve farklı dokümanlarda belirtilir.

Aralık azaltıldığında

Olağan durumlarda aralık yalnızca tek yönde değişir: sıkılaştırılır. Bir hattın kısa bir bölüm boyunca rijitliğe ihtiyaç duyduğu yerlerde standart dikme aralığının yarısı kullanılır; örneğin bir bariyer uç terminalinin arkasında, bir geçişin başlangıcında veya bir tehlikenin bariyer hattına yakın olduğu durumlarda. Yaklaşık 476 mm olan çeyrek aralık, bariyerin yükü gerçekten çok kısa bir mesafe içinde karşılaması gereken en rijit test edilmiş konfigürasyonlarda kullanılır. Değişiklik güvenli yönde olduğu için bu yerleşimler, test edilmiş sınırlar içinde kalır ve bu sınırların dışına çıkmaz.

Daha geniş bir aralık kullanıldığında

Zaman zaman bir çizim, standarttan daha geniş bir dikme aralığı gerektirir; bunun nedeni genellikle bir tercih değil, bir engeldir. Bir menfez, drenaj girişi veya bariyer hattının altından geçen gömülü bir tesisat, bir dikmenin yerleşim planının öngördüğü noktaya çakılamayacağı anlamına gelir ve hat, bu dikme atlanacak şekilde tasarlanır. Bunun dışında standart bir MGS’de tek bir dikmenin atlanması, desteksiz 12.5 ft (3.8 m) uzunluğunda bir açıklık bırakır ve bu düzenleme, kendine özgü bağlantı elemanlarıyla başlı başına test edilmiş bir uzun açıklıklı sistemdir.

Bu nedenle “dikmeler daha aralıklı yerleştirilebilir mi?” sorusunun dürüst cevabı, şu soruyla karşılık vermektir: Neye kıyasla daha aralıklı ve tasarımı kim tarafından yapılmış? Yaklaşık 3.8 m’lik bir açıklık, uzun açıklıklı bir sistem öngören bir projede tamamen uygulanabilir. Ancak zemindeki bir boşluğu aşmak için sahada bu aralığa sonradan ulaşmak mümkün değildir; çünkü bu durumda hat, çarpışma testinden geçirilmiş sistem olmaktan çıkar.

Ek yerlerinin dikmelere göre konumu

Geleneksel ABD tipi W-beam uygulamalarında bariyer ekleri dikmelerin hizasında yer alıyordu. MGS bu ekleri komşu dikmeler arasındaki açıklığın ortasına taşıdı; böylece ek, bariyerin en rijit noktasından uzaklaştırıldı ve bir aracın eke takılma olasılığı azaltıldı. JT/T 281 gibi bindirmeli bir sistemde ek, alın birleştirme yerine cıvatalı bir bindirme bağlantısıdır; bu nedenle uygulama boyunca sabit bir uzunluk kullanır. 4320 mm’lik bir panel ile 4000 mm’lik bir açıklığın aynı yol kesimini tanımlamasının nedeni budur. Her üç düzenleme de dünya genelinde kullanılmaktadır; bu da bir geleneğe göre hazırlanmış çizim ile başka bir geleneğe göre çalışan tedarikçinin eklerin nerede bulunması gerektiği konusunda uyuşmayabileceği anlamına gelir. Ek düzeni, bağımsız bir detay değil, yerleşimin bir parçasıdır; bu nedenle aralıklarla aynı paftada gösterilmesi yararlı olur.

Yanlış bir dikme aralığı gerçekte neye yol açar

Sistemin izin verdiğinden daha geniş aralıkta, kiriş yük almaya başlamadan önce daha uzun bir mesafe kat eder; dikmeler birlikte değil, sırayla devreye girer ve kiriş, aracı taşıt yoluna geri yönlendirmek yerine aracın çevresinde cep oluşturarak aracı sarabilir. Çizimde gösterilenden daha dar aralık güvenlik açısından aynı şekilde bir sorun oluşturmaz; ancak bunun da bir bedeli vardır: daha fazla dikme, daha fazla çakma işi, daha fazla bağlantı elemanı ve denetim sırasında karşılaştırılacağı çizimle artık örtüşmeyen bir hat. Sipariş verilmeden önce yerleşim doğru okunarak her iki durum da önlenebilir.

Dikme aralığının çizimden okunması

Bir yerleşim çiziminde dikme aralığı genellikle genel notlarda veya antet bölümünde, dikme listesiyle birlikte belirtilir. Bu çizime dayanarak teklif hazırlamadan önce beş hususun doğrulanması gerekir: çizimin iki sistemden hangisine göre hazırlandığı; verilen ölçünün kendisi ve bunun dikme merkezleri arasındaki mesafe olup olmadığı; ek yerlerinin dikmelere göre konumu; dikme kesiti, çünkü daha hafif bir I kesitli dikme ile daha ağır bir C veya H dikme aynı aralıkta birbirinin yerine kullanılamaz; ayrıca ankraj veya temel detayı, çünkü bariyer hattının doğruluğunu sağlayan unsur çakma derinliğidir. Bu beş husustan herhangi biri çizimde yoksa varsayımda bulunmak yerine sormak daha hızlıdır; konteynere yükleme sırasında eksikliği fark etmektense eksiksiz bir yerleşim çizimine göre teklif vermeyi tercih ederiz.

SSS

Bir bariyerde dikmeler arasındaki mesafe ne kadar olabilir?

Bu, güzergâhın hangi test edilmiş sisteme ait olduğuna bağlıdır. JT/T 281 düzeninde dikmeler, ek yerinde bindirilen 4320 mm’lik panellerle, merkezden merkeze 4000 mm (4 m) aralıklarla yerleştirilir; ABD W-beam veya MGS düzeninde ise dikmeler merkezden merkeze 1905 mm (75 in) aralıklarla ve 3810 mm’lik panellerle yerleştirilir. Her ikisi de çarpışma testlerinden geçirilmiş düzenlerdir. Mevcut olmayan seçenek, bu ikisi arasında serbestçe seçim yapmak veya sahada daha geniş bir değer uygulamaktır: yaklaşık 3,8 m’lik desteksiz açıklık yalnızca özel olarak tasarlanmış uzun açıklıklı bir sistemde bulunur.

Bariyer dikmeleri arasındaki mesafe merkezden merkeze mi, yoksa kenarlar arasından mı ölçülür?

Güzergâh boyunca merkezden merkeze ölçülür. İki dikme arasındaki net açıklık, bir dikmenin genişliği kadar daha küçüktür; bu nedenle iki değer bir çizimde veya saha ölçümünde hiçbir zaman birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

ABD’deki mesafe neden yuvarlak 1900 mm değil de 1905 mm’dir?

Çünkü bu değer metrik sistemle yazılmadan önce inç cinsinden belirlenmiştir. Değer 75 in, yani 6 ft 3 in’dir ve Midwest Bariyer Sistemi’ni ortaya çıkaran ABD çarpışma testi programından kaynaklanır. Projeyle ilgili başka hiçbir unsur ABD’ye özgü olmasa bile, ihracat çizimleri bu değeri korur. Metrik sistemdeki eşdeğer, JT/T 281 standardındaki 4000 mm’lik açıklıktır.

Bir W-beam paneli bir dikme aralığını mı, yoksa iki dikme aralığını mı kapsar?

Bu sorunun her iki yazım şekline de gerçek çizimlerde rastlanır. ABD sisteminde 3810 mm (12 ft 6 in) uzunluğundaki panel, iki adet 1905 mm aralığı kapsar. JT/T 281 sisteminde ise 4320 mm’lik panel, 4000 mm’lik bir açıklığı kapsar; kalan 320 mm bindirme ile karşılanır. Bu nedenle bir kilometre için 125 panel yerine yaklaşık 250 panel gerekir.

Yumuşak zeminde dikmelerin aralığı artırılabilir mi?

Hayır; bunu açıkça belirtmek gerekir. Aralık, zayıf zeminin telafisi değildir. Zemin koşulları; tamamı test edilmiş sistemin bir parçası olan dikme profili, dikme uzunluğu ve gömme derinliği ile karşılanır. Aralığın artırılması, uygulamayı bu sistemin dışına çıkarır.

Thrie-beam bariyerlerde aynı dikme aralığı mı kullanılır?

Thrie-beam yerleşimleri normal olarak W-beam ile aynı dikme aralıkları kullanılarak hazırlanır; fark aralıkta değil, profildedir. Geçişler istisnadır; çünkü bir sistemin diğeriyle birleştiği noktada aralık yerel olarak değişir. Bu nedenle söz konusu uzunluk için genel not değil, geçiş çizimi esas alınır.

Bir hat için teklif hazırlamak üzere hangi bilgilere ihtiyaç vardır?

Aralıkları ve uyduğu sistemi gösteren yerleşim çizimi, profil ve uzunluk bilgilerini içeren dikme yerleşim planı, birleşim noktaları ve profillerin kesileceği panel uzunluğu. Bu dört bilgi sayesinde kirişleri, ara blokları ve bağlantı elemanlarını sahada eşleştirilmesi gereken parçalar olarak değil, tek bir teslimat kapsamında fiyatlandırabiliriz. Sistemin kendisi W-beam bariyer sayfamızda açıklanmaktadır.